فروش فوری یا بختآزمایی؟ شکاف میلیاردی کارخانه تا بازار محصولات ایران خودرو و سایپا
روزنو :بررسی تازهترین قیمتها در بازار خودرو نشان میدهد شکاف میان نرخهای کارخانهای و بازار آزاد همچنان قابل توجه است؛ فاصلهای که عملاً طرحهای فروش خودروسازان را از هدف اصلی خود یعنی تنظیم بازار و پاسخ به تقاضای مصرفی دور کرده و آن را به فرصتی برای کسب سودهای میلیونی تبدیل کرده است.
چندی پیش ایرانخودرو با اعلام افزایش قابل توجه قیمت محصولات خود، موجی از واکنشها را در بازار و میان مصرفکنندگان ایجاد کرد. پس از این اقدام، سایر خودروسازان از جمله سایپا و گروه بهمن نیز لیست قیمتهای جدید خود را منتشر کردند و عملاً دومینوی رشد قیمتها در بازار خودرو تکمیل شد.
اکنون ایرانخودرو در جدیدترین مرحله فروش خود، طرح فروش فوری برخی محصولات را بدون قرعهکشی آغاز کرده است. بر اساس اعلام این شرکت، مهلت ثبتنام تا پایان روز یکشنبه ۲۶ بهمنماه ۱۴۰۴ تعیین شده و متقاضیان عادی، مشمولان طرح جوانی جمعیت (مادران) و طرح جایگزینی خودروهای فرسوده میتوانند از طریق سامانه فروش اینترنتی این شرکت نسبت به ثبتنام اقدام کنند.
اولویت تخصیص خودرو نیز بر مبنای تکمیل فرآیند ثبتنام خواهد بود. در سوی دیگر بازار، سایپا نیز در قالب طرح فروش خود، امکان ثبتنام را تا پایان روز شنبه ۲۵ بهمنماه ۱۴۰۴ فراهم کرده بود. همزمانی این طرحها در شرایط افزایش قیمتها، بار دیگر توجهها را به اختلاف نرخ کارخانه و بازار آزاد جلب کرده است. شکاف قیمتها؛ از ریرا تا ۲۰۷ با وجود عرضه مستقیم خودرو از کارخانه، اختلاف قیمتها در بازار آزاد همچنان چشمگیر است. بررسیها نشان میدهد بیشترین فاصله قیمتی در میان محصولات ایرانخودرو مربوط به کراساوور ریرا است.
قیمت کارخانهای این خودرو ۲ میلیارد و ۱۲۶ میلیون تومان اعلام شده، در حالی که در بازار آزاد با نرخ حدود ۲ میلیارد و ۷۳۰ میلیون تومان معامله میشود؛ اختلافی معادل ۶۰۴ میلیون تومان.
در رتبههای بعدی، خانواده پژو ۲۰۷ قرار دارند. مدل اتوماتیک این خودرو حدود ۴۹۵ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان اختلاف قیمت میان کارخانه و بازار دارد و نسخه دستی TU۵P نیز با شکاف قیمتی حدود ۴۶۱ میلیون تومان عرضه میشود؛ فاصلهای که عملاً انگیزههای سفتهبازانه را تقویت میکند. سایپا و مونتاژیها؛ حاشیه سودهای میلیاردی در سبد محصولات سایپا و خودروهای مونتاژی نیز شرایط مشابهی مشاهده میشود.
برای نمونه، اختلاف قیمت کارخانه و بازار در مدل چانگان CS۵۵ به حدود ۲ میلیارد و ۸۳ میلیون تومان میرسد و در مدل چانگان CS۳۵ نیز این فاصله حدود ۱ میلیارد و ۴۴۶ میلیون تومان برآورد میشود؛ ارقامی که نشاندهنده حاشیه سود قابل توجه در این بخش است. فروش برای مصرف یا سرمایهگذاری؟ تداوم این شکاف قیمتی در شرایطی رخ میدهد که سیاستگذار با هدف تنظیم بازار، کنترل تقاضای سرمایهای و نوسازی ناوگان فرسوده اقدام به اجرای طرحهای فروش میکند. با این حال، اختلاف معنادار قیمتها سبب شده بخشی از تقاضا نه از جنس مصرف، بلکه با انگیزه کسب سود از مابهالتفاوت قیمتها شکل بگیرد؛ موضوعی که در عمل، طرحهای فروش را به نوعی «لاتاری خودرو» تبدیل کرده است. کارشناسان معتقدند تا زمانی که نظام قیمتگذاری، میزان عرضه و سازوکار توزیع به تعادل نرسد، این شکاف پابرجا خواهد ماند و بازار خودرو همچنان با نوسانات قیمتی و رفتارهای سوداگرانه مواجه خواهد بود.
